Archives

How long can Ethiopia’s state of emergency keep the lid on anger?

How long can Ethiopia’s state of emergency keep the lid on anger?A state crackdown has silenced ethnic Oromo people in Ethiopia, but grievances over land and rights, and a lack of political options, could reignite protests
Oromo people stage a protest against the government near the Hora Lake at Debre Zeyit
Oromo people stage a protest against the government near the Hora Lake at Debre Zeyit. Photograph: Minasse Wondimu Hailu/Anadolu Agency/Getty Images

In a muted show of defiance near Ethiopia’s capital city, a tall farmer glanced around before furtively crossing his arms below his waist to make the Oromo people’s resistance symbol.

Ethiopia’s government outlawed the gesture made famous by Olympic men’s marathon silver medalist Feyisa Lilesa – who formed the “X” above his head at last year’s Rio games – when it enacted a draconian state of emergency in October in an attempt to stem 11 months of protests. Although that decree has suppressed unrest, the farmer thinks demonstrations will start anew.

“The solution is the government has to come with true democracy. The people are waiting until the state of emergency is over and then people are ready to begin to protest,” he said.

While the emergency has led to at least 25,000 people being detained, security forces aren’t visible on roads flanked by fields with workers wielding curved sickles to harvest crops. Beyond that seeming normality, there is pervasive discontent with authorities accused of responding to claims of ethnic marginalisation byintensifying repression.

“The protests will come again because the government is not responding to the demands of the people in the right way,” said another young Oromo man in Ejere town. Like others, he answered via a translator in the Oromo language, and asked for his views to be kept anonymous.

Farmers in the restive West Shewa district of Oromia dismissed the political response so far, which has amounted to replacing regional leaders. Despite positive noises from the new Oromia president, many seek a wholesale change of government. “People need new faces and a new system,” the Ejere man said.

The problem for activists is how to translate popular anger stemming from grievances into political change. The security apparatus has shown it can quell protests and a de facto one-party state offers few opportunities for opposition activities.

Longstanding complaints by the Oromo about state exploitation coalesced around opposition to a metropolitan development plan in November 2015. In January the government suspended the blueprint for the integrated development of Addis Ababa with surrounding Oromo areas, but that didn’t stem the revolt. Some demonstrations were peaceful; others involved torching investments and government offices. Security forces gunned down as many as 600 protesters, according to the Association for Human Rights in Ethiopia.

Now the demands are less policy-oriented due to outrage over repression. Allegations of ethnic bias are prevalent, though it is Oromo officials who are culpable for local failings. The claims centre on a view that the Tigrayan ethnic group benefit disproportionately from a system said to be controlled by the Tigrayan People’s Liberation Front (TPLF), which founded a coalition that has ruled the country since 1991. Activists, many of whom are based abroad, also allege that Ethiopia’s territorial expansion in the late 19th century dispossessed Oromo, who at roughly 35 million people-strong nonetheless remain Ethiopia’s largest community.

Under a multinational federal system introduced in 1995, the Oromo group runs its own region, but people complain the resource-rich state is economically exploited, and their leaders subservient to the TPLF in the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF). “There’s an Oromo saying: what the husband says, the wife cannot change,” said another opponent apropos of the political dynamic.

Land, which is state-owned in Ethiopia, is a particularly emotive issue. An aggressive, government-driven approach to development, combined with corrupt officials and investors, led to Oromo familieslosing farmland without receiving adequate compensation over the past two decades, particularly on the sought-after fringes of the capital.

Around Guder town, 80 miles (130km) west of Addis Ababa, farmers believe Oromo officials enriched themselves by selling plots on the edge of town to developers and using the proceeds to build houses near the capital. One man interviewed can’t give a specific example of an unfair eviction near Guder, but he’s worried about the trend. “People have a fear about what happened in the Addis Ababa area,” he said.

Other common concerns are mundane, and acknowledged as legitimate by officials: people want an improved road, or better supplies of water and electricity. Despite evident progress, Ethiopia, where the population of close to 100 million is Africa’s second largest, still lies 174th out of 188 countries on the UN’s 2015 human development index, below South Sudan and Afghanistan.

The evolving and multi-layered grievances are an acute test for the government, as well as a conundrum for major donors, such as the UK’s Department for International Development, which remains silent on the EPRDF’s repression as it lauds its development record. While efforts to improve public services, create jobs and reduce corruption may make headway, there’s little chance of the desired systemic reform.

That was reinforced by the arrest in November of Merera Gudina, the most high-profile Oromo opposition leader not in jail or abroad. He was accused of breaking emergency rules by communicating with a banned nationalist opposition leader at a European parliament hearing in Brussels.

Across West Shewa, locals said there had not yet been any changes in community leaders and the government hadn’t reached out to discuss the problems with them. Some said they were no longer interested in what officials had to say.

In Addis Ababa, the federal communications minister, Negeri Lencho, an Oromo professor of journalism, offers a different view. “The change belongs to the people. The reform belongs to the people. The reform includes increasing awareness of people to defend their interests,” he said.

Despite this gulf between officials and public, serious dialogue is unlikely, according to Zelalem Kibret, an Ethiopian blogger who was arrested in 2014 and is currently a visiting scholar at the Center for Human Rights and Global Justice at New York University.

“The government will not go for any type of concession while the opposing force is weak. The activists also seem unwilling, since they are aimed at ousting the regime. I think the brutality that was unleashed by the regime for the last 12 months pushed every moderate voice to the fringe,” he said

If the movement were to opt for incremental gains through the ballot box, opposition parties would have to compete in local elections scheduled for 2018, but that presents formidable political and logistical obstacles. As well as holding all seats in the federal parliament and regional chambers, the four-party EPRDF and allied organisations occupy all of up to 100 seatson each one of more than 18,000 village councils, and also on roughly 750 larger administrations, said Zelalem. With opposition leaders and activists exiled, imprisoned, or fearing arrest, already weak parties are in no shape to loosen the coalition’s hold.

“The EPRDF is still the only strong political force in Ethiopia. I doubt the protesters have any solid bargaining power other than sporadic demonstrations that are likely to be quashed easily. It is an impasse. Most probably the regime will stay in power for many years,” Zelalem said.

ከጥልቅ ተሃድሶው ማግስት ዘመቻ ዘ-ፀዓት

ለወትሮው ከገዢው ፓርቲ አካባቢ የተለመደው የተሃድሶ ትርጉም ለየት ያለ ነበር።  “ኢህአዴግ” ስብሰባዎችን ያደርግና ሲጨርስ “የተሃድሶ ሰኣት!” ይባልና በዚያን ጊዜ የማእድ አገልግሎትና የተለያዩ መጠጦች የኪነት ትርኢት የሚቀርብበት ሰኣት ተሃድሶ ይባላል። ለአንድ የገዠው ፓርቲ አባል ተሃድሶ ሲባል ቶሎ ወደ ህሊናው የሚመጣው ነገር ድግስ ይመስላል።  ከስብሰባ በኋላ ዘና ማለት።  ይሁን እንጂ በቅርቡ ጠቅላይ ሚንስትሩ በጥልቀት በመታደስ ላይ ነን ሲሉ የገለፁ ሲሆን ይህ ተሃድሶ በአእምሮ መታደስን-መለወጥን የሚያሳይ እንደሆነ ተገልፃልናል። ይሁን ይሏል። መቼስ የተሃድሶ ትርጉም ከድግስ አልፎ እውነተኛ ትርጉሙን ከያዘና በአእምሮ መታደስን ከጨመረ አንዳንድ ለውጥ የናፈቀው ቢጓጓ አይፈረድም ይሆናል። በመሆኑም  ተሃድሶ ከተለመደው ትርጉም አልፎ በአእምሮ መለወጥን መታደስን ሪፎርሜሽንን ካመጣ ግሩም ነበር። እንግዲህ ጠቅላይ ሚንስትሩ በጥልቅ ተሃድሶ ላይ ሰነበትን ካሉ ለውጥ ያለ ልክ የናፈቀው ሰው በጥልቀት በመታደስ ላይ ከከረመ ፓርቲ የሚጠብቀው ጥልቀት ያለው ጉዳይ አለ። አንድ ድርጅት በጥልቀት ልታደስ ካለ ጥልቅ ችግሮች ገጥመውታል ማለት ነው። የችግሩን ጥልቀት ተገንዝቧል ማለት ነው።  ይህ ፓርቲ የገጠመውን ጥልቅ ችግር ተረድቶ ለመውጣት ቆርጧል ማለት ነው። እናም ለውጥ ናፋቂው ህዝብ የሚጠብቀው  ጉዳይ መውጣት (exodus) ነው። ገዢው ፓርቲ እንደ ፓርቲም እንደ ግለሰብም በምን በምን ጉዳዮች ላይ መውጣት exodus ሊያውጅ ይገባል? በሚለው ላይ ትንሽ እንወያይ።

  1. የፓለቲካ ኮሚትመንት ለማምጣት መውጣት

በጥልቅ መታደስ ማለት በጥልቀት ራስን ከውጭ ወደ ውስጥ ከውስጥ ወደ ውጭ አይቶ  በደካማው ጎን ላይ ለመፀፀት ብቻ አይደለም። ጥልቅ ተሃድሶ መውጣት ማለት ነው። ዘ ፀዓት ማለት ነው። ህዝብ ካልወደዳቸው የፓለቲካ አስተሳሰቦች፣ ከያዙን የብሄር ፓለቲካዊ አርበኝነት ስሜትና አደረጃጀት፣ ከፍርሃት፣ ብዙ አመት ተጉዘንባቸው ከህዝብ ካጋጩን አስተሳሰቦች በጀግንነት መውጣት ማለት ነው ጥልቅ ተሃድሶ ማለት። በጥልቅ ተሃድሶ ውስጥ ከረምኩ ያለ ፓርቲ ከግምገማው ማግስት ካጠፋቸው ጥፋቶች ሙሉ በሙሉ መመለስ ይጠይቃል። ከመፀፀት ያለፈ እርምጃ ይሻል።

ከብዙ ዓመታት በፊት አንድ ጲላጦስ የሚባል ዳኛ ነበር። ይህ ዳኛ ተሰሚነት የነበረው አንቱ የተባለ ዳኛ ነበር። ታዲያ አንድ ቀን አንድ  ለሙያው ያለውን አርበኝነት የሚፈትን ሰዓት መጣበት። አንድ ንፁህ ሰው በሃሰት ተከሶ ወደዚህ ዳኛ መጣ። በዚህ ንፁህ ሰው ላይ ህዝብን የሚያወናብድ ስራ ተሰርቶ አገር ተሸብሯል። ጲላጦስ ግን ሁሉን ያውቅ ነበርና በዚህ ሰው ላይ ለመፍረድ አንጀቱ አልቻለም። ይሁን እንጂ የቆረጠና የወጣ ዳኛ አልነበረም። ከዚያም ከዚህም ሳይጠየቅ ይህን ፈተና ለመወጣት የጣረ ብልጣብልጥ ዳኛ ነበር። እናም ለካህናቱና ለተከታዮቻቸው እኔ ከዚህ ሰው ምንም ጥፋት አላየሁም ነገር ግን እናንተ ካላችሁ የፈለጋችሁትን አድርጉ አላቸው። ይህ ብቻ ሳይሆን ለበኣል አንድ ወንጀለኛ ይለቀቅ ዘንድ አሳብ አቀረበና በርባን የተባለውን ወንበዴ  ለቀቀ። በርግጥ ኢየሱስን የሰቀለው የእስራኤል ህዝብ ወይም አይሁዳውያን ሁሉ አይደሉም። የተወሰኑ ካህናት ያወናበዷቸው ሰዎች ነበሩ። ጲላጦስ ይህን ያውቃል። ነገር ግን ሙያውን ህሊናውን ሰብሮ ከስራው መቆየትን መረጠ። ነገር ግን ከዚያ ሰው እዳ ነፃ ነኝ ብሎ እጁን መታጠቡ ከተጠያቂነት ነፃ አያወጣውም። ይህ ዳኛ አልወጣም። እጁን ታጠበ እንጂ ከህሊና ክስ ነፃ አይሆንም። ህሊናው አይታጠብለትም። እጁን ቢታጠብም ከፍርሃት የተነሳ ወንጀለኛ ለቆ ንፁህን ሰው አሳልፎ ሰጥቷልና በአእምሮ አይታደስም። ይህ ዳኛ መውጣት ነበረበት። መውጣት እንደ ብርቱካን ሚዴቅሳ ነው። መውጣት ደረጃው ከፍ ያለ ነው። በጥልቅ ተሃድሶ ውስጥ ከገቡ ካድሬዎች መሃል ድርጅቱ ከህዝብ ጋር መራመድ ያልቻለ መሆኑን የተረዱ ነገር ግን በፍርሃት ውስጥ ሆነው ያሉ አባላት ሁሉ ምን አልባት በዚህ ጥልቅ ተሃድሶ ውስጥ እጃቸውን መታጠብ አይበቃም። እምቢኝ ያሉ የወጡ ካድሬዎች ሲኖሩ ነው ለውጥ የሚመጣው። እነ ዶክተር መረራን፣ እነ እስክንድርን የመሳሰሉ ንፁህ ሰዎች ጉዳይ በጥልቀት ለመታደስ ለወሰነ ፓርቲ በርግጥ ለመታደስ ከልብ ፈቃደኛ ይሁን አይሁን ማሳያ ነው። ካድሬዎች በነዚህና በሌሎች ንፁሃን እስራት ላይ እጅ ከመታጠብ አልፈው ሊወጡ ይገባል።   በመሆኑም ከጥልቅ ተሃድሶ ባሻገር የሚጠበቀው ነገር ከፍ ያለ እርምጃና ውሳኔ ነው። እንደ ጲላጦስ ያሉ ካድሬዎች የራሳቸውን ሥራ ከማቆየት ያለፈ ጥቅም አያመጡም። ህዝብ የሚሻው የፓለቲካ ኮሚትመንት ነው። በመሆኑም ከዚህ ጥልቅ ተሃድሶ ህዝብ የሚጠብቀው እጅ መታጠብን ሳይሆን  እንደ ብርቱካን ሚዴቅሳ የውሳኔ ሰው እንድትሆኑ ነው። ያን ጊዜ ነው የጥልቅ ተሃድሶ ትርጉም የሚኖረው። ጲላጦስን አለመሆን ነው። በነገራችን ላይ ዳኛ ጲላጦስ በመጨረሻ ራሱን እንዳጠፋ ተመራማሪዎች ፅፈዋል።

  1. ለብሄራዊ መግባባት ሁኔታዎችን ለማመቻቸት መውጣት

ሌላው ጉዳይ ገዢው ፓርቲ እንደ ፓርቲ ከጥልቅ ተሃድሶ ማግስት የሚጠበቅበት ነገር የብሄራዊ መግባባት ጥሪ ነው። ሃገራችን ከመቼውም ጊዜ በላይ በከፍተኛ ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ ናት። ማህበራዊ ካፒታላችን እጅግ ወርዷል። ይህ ደግሞ አደገኛ ነገር ነው። የኢኮኖሚው እድገት ብዙ የመረጃ ችግር እንዳለበት ተገልጿል። ሙስና ሃገሪቱን ሊያፈርስብን ነው። የሰው ልጅ ይራባል። እጅግ ብዙ ህፃናት ጎዳና ወጥተውብናል። ህዝቡ በኑሮ ውድነት እያነባ ነው። ወጣቱ ተሰደደ። ብዙ ወጣት ምድረ በዳ ቀረብን። ሴቶች በአንዳንድ አረብ አገራት ተሰቃዩ። ፓለቲካችን ውጥረት ውስጥ ነው። ሁኔታዎች በዚህ ሊቀጥሉ አይችሉም። በዚህ ወቅት አንድ ገዢ ፓርቲ ጥልቅ ተሃድሶ አደረኩ ካለ የምንጠብቀው ነገር ሃቅኛ ዲያሎግ ለማድረግ  ቆርጦ መውጣትን ነበር።  ከአንዳንድ ፓርቲዎች ጋር መራርጦ ንግግር አደረኩ ለማለት ያህል ሳይሆን መንግስት ከማይወዳቸው ጋርም ለመነጋገር መውጣትን ይጠይቃል ጥልቅ ተሃድሶ። ለሃገራችን መፃኢ እድል ትልቅ ተስፋ ያለው ከምክክር የሚመጣ መፍትሄ ነው። ብዙ ተቃዋሚን አግልሎ ጥቂት ፓርቲዎችን ሰብስቦ ብሄራዊ ምክክር እያደረግን ነው ማለት አይቻልም። ሁሉን አቀፍ ባልሆነ መድረክ ላይ የሚጋበዙ ፓርቲዎችም በሃቀኝነት እኛ ብቻ ሳንሆን ስለሃገራችን የምናስበው ሌሎች ሃይሎችም ስላሉ እነሱም መጋበዝ አለባቸው አለበለዚያ ለማስመሰል የሚደረግ ውይይት ተገቢ አይሆንም ማለት አለባቸው። ለውጥ ፈላጊ ነን ለህዝብ ነው የቆምነው የሚሉ ፓርቲዎች ሁሉ ይህን ጉዳይ ማንሳት አለባቸው። የገዢው ፓርቲ አባላትም መንግስት ሁሉን አቀፍ ውይይት ያደርግ ዘንድ ፓርቲውን ወጥረው መያዝ አለባቸው። እውነት በጥልቀት ከታደሱ።

  1. ይቅርታ ለመጠየቅ መውጣት

በአእምሮ መታደስ ለማምጣት እልህ ወይም ደግሞ ትንሽ ለውጥ ፈልጎ እንደ ጲላጦስ እጅ መታጠብ ጥሩ አይደለም። መሪዎች እንደ ድርጅት ድርጅታቸው በሰራው ስህተት በብዙዎች ህይወት ላይ ተፅእኖ ፈጥሯልና መንግስት ይቅርታ ለመጠየቅ መውጣት አለበት። ይቅርታ እድሜን ይጨምራል። ኮሙኒኬሽንን ያስተካክላል ያድሳል። ከኢትዮጵያ ፓለቲካ ሰፈር የጠፋው ይሄ ነው። ይህ ሁሉ ችግር እየተፈጠረ መንግስት ሃላፊነት የማይወስድ ከሆነ ከህዝብ ጋር ይቆራረጣል። ባለሁበት የዓለም ክፍል መንግስት ወይም መሪዎች ላጠፉት ጥፋት ይቅርታ ሲጠይቁ ማየት የተለመደ ነው። ይህ ዓይነት ልብ ከኢትዮጵያ የፓለቲካ መሪዎች ሰፈር መገኘት አለበት። ይቅርታ መጠየቅ ብቻ ሳይሆን የእርምት ርምጃ መውሰድን የሚጠይቅ ነው ይቅርታ። የኢትዮጵያ ህዝብ ልቦናው ቅን ነው። ይቅርታ ሲባል ርህራሄንና ክብርን በአፀፋው የሚዘረጋ ህዝብ ነው። በመሆኑም በጥልቅ ተሃድሶ ውስጥ ከረምኩ የሚለው ገዢ ፓርቲ የሚጠበቅበት አንዱ ነገር ይቅርታ መጠየቅ ነው። አንዳንዴ የሚገርም ነገር ይሰማል። መንግስት ጥሩ ስራ ሥሠራ ጥሩ ሰራህ አልባልም መጥፎውን ብቻ ነው የሚያዩት ይላል። እንግዲህ ፓለቲካዊ መሪ መሆንን የመረጠ ሰው ይህንን መረዳት አለት። ጤና ኬላ በሰራ ቁጥር አጨብጭቡልኝ ማለት አይገባም። ህዝብ ያውቃል። ምስጋናው ተገቢ ከሆነ ይሰጣል። ብዙ ጊዜ ዜጎች ህንፃ ተሰራልን ብለው መንግስትን ለማመስገን ሰልፍ አይወጡም።  ነገር ግን የመንግስትን ድክመቶች እያወጡ መናገር የበለጠ ህብረተሰቡ ለህይወቱ ይጠቅመዋል። መንግስት ድክመቶቹን  ቶሎ እንዲያስተካክል ከመሻት ፈጣን ለውጥን ከመፈለግ ነው። በመሆኑም የፓለቲካ ፓርቲ ይቅርታ ቢጠይቅ ክብር ይጨምራል።

  1. የባህርይ ለውጥ ለማምጣት መውጣት

አልፎ አልፎ ስለ ገዢው ፓርቲ አመራሮች አስባለሁ። የውነት ለመናገር ባለ ሥልጣን ለምን ያጠፋል አልልም። እንደማንኛውም ዜጋ ማለቴ ነው። የሚገርመኝ ግን የማይማር መሪ ነው። በገዢው ፓርቲ አካባቢ ግምገማ የሚባለው አውጫጭኝ አይነት ነገር የተለመደ ነው። የግል ህይወት ሳይቀር በከፍተኛ ሁኔታ እየተዘረዘረ እርስ በርስ ይገማገማሉ። ግምገማችን ሳሙናችን ሲሉም እሰማለሁ። የሚገርመኝ ታዲያ የአንዳንድ መሪዎችን ሁኔታ አይና አሁን ይሄ መሪ ሰላሳ ኣመት ተገምግሟል? አሁን ይሄ ሰው አርባ ኣመት ተገምግሟል?  እላለሁ።  በዚያ ድርጅት ውስጥ አርባ ዓመት ቆይተው እንዴት ወደ ኋላ ይሄዳሉ እንደምን እውቀትና እንደምን ትህትና አልጨመሩም ያሰኛል። ምን አልባት ይህ ግምገማ ለድርጅቱ ጠቅሞ ይሆናል ። ፈሪ የሆኑ አባላትን ለማፍራት ጠያቂ ካድሬዎችን ለመምታት ጠቅሞ ድርጅቱን ደግፎ ይሆናል እንጀ ገዢው ፓርቲ ከዚህ የግምገማ ባህል ጥሩ ያገር መሪ ሲያፈራልን አናይም። እንዴውም ይህ ግምገማ አንዳንዱን ጥሩ አድርጎ አደንዝዞታል አንዳንዱን ደግሞ የጦፈ ጮሌ አድርጎብናል። የግምገማ መስመሮችን እያጠና ነገር ግን ረቂቅ ሙሰኛ ራእይ የለሽ ብዙ ሰው አፍርተናልና። ገዢው ፓርቲ ይህን ማጥናት ይገባው ነበር። በጥልቅ መታደስ የተባለው ይህን ዘዴ ተጠቅሞ ከሆነ ያ ተሃድሶ የሚባል ነገር ገዢው ፓርቲ መጀመሪያ ከሰጠው የተሃድሶ ትርጉም የዘለለ አይሆንም። ከድግስ ያለፈ ትርጉም አይኖረውም ። ገዢው ፓርቲ ያለበት አንድ ትልቅ ችግር በግምገማ ወቅት ብዙ ጊዜ የሚያየው ተዋንያኑን ነው። የህዝብ ጥያቄ ደግሞ የሲስተም የፓሲሲ ጥያቄ ነው። ከገዢው ፓርቲ ግምገማ የምናተርፈው ፓርቲው አይዲዮሎጂውንና ፓሊዎችን በጥልቀት ገምግሞ ሲወጣ ነው እንጂ የካቢኔ ሹም ሽር አይጠቅምም። የባህሪ ለውጥ ሲባል አንዳንድ መዘንጋት የሌለባቸው ጉዳዮች አሉ። ከፍ ሲል እንዳልነው “የኢህአዴግ” ግምገማ ከባህርይ ለውጥ አንፃር ምን ላይ ከረምክ? ሲባል በሙስና ዙሪያ የአእምሮ መታደስ ለማምጣት ህዝባዊ ግንዛቤ ለማስጨበጥ ሥሰራ ነበር ቢለን ቀልድ ነው የሚሆነው። እኛ የባህርይ ለውጥ የምንለው አብሮ ለመስራት፣ ለመቻቻል ፓለቲካ፣ ለእርቅ፣ ለአቅም ግንባታ፣ ለአመራር ብቃት፣ ለአርበኝነት ስሜት መዳበር እንጂ ለሙስና የምን የህዝባዊ ግንዛቤ ስራ ነው ደሞ። ስርቆት ወንጀል እንደሆነ ግንዛቤው አለ።  ይህ ነገር የሚጠፋው በጠንካራ ህጎች፣ በዘዴ እንዲሁም በተሻለ ሲስተም ነው።  ሙሰኛ በሆነ ሲስተም ውስጥ ያሉ አባላትን እንዳትሰርቁ በማለት  አይቆምም። ሙስናን ለመምታት ሲስተሙ መለወጥ፣ የፓለቲካውና ሙሰኛ የሆነው የኢኮኖሚ ሥርዓት መለወጥ አለበት። ችግሩ  መንግስት ሙስናን ከላይ ልምታ ቢል ሥርዓቱ ድርምስ ይላል። የስርዓቱ ተራዳ ሙስና ስለሆነ። በመሆኑም ጥልቅ ተሃድሶ በመንግስት አካባቢ ትርጉሙ ከባድ ነው። የስርዓት ለውጥ ነው ጥልቅ ተሃድሶ ማለት።

  1. የህዝብ ግንኙነትና የፕሮፓጋንዳ ለውጥ ዘ-ፀዓት

በርግጥ መንግስት በጥልቅ ተሃድሶ ውስጥ ከቆየ ከቅራኔ ፓለቲካ መውጣት አለበት። ተቃዋሚውን እንደ ባላንጣ እንደ ጠላት ያየዋል። ይሄ አደገኛ ባህል ነው። ተቃዋሚውን እንደ ባላንጣ ከማየት የተነሳ በቅርብ ያለውን በእስራት ይመታዋል ግማሹን ያጠፋዋል።   ትንሽ ራቅ ያለውን ጥገኝነት ጠይቆ የሚኖረውን ደግሞ በረቀቁ ዘዴዎች ለማጃጃል መሞከር አይገባም። ቢያንስ የሌላውን ሃገር የዴሞክራሲ ባህል ማክበር ይገባል። በየሃገሩ የተዘለሉ ጥገኞች እንዳይናገሩ እንዲሸማቀቁ በማድረግ ተቃዋሚን ዝም ለማድረግ መሞከር ከሁሉ የከፋ ድፍረትና ወንጀል ነው። ዓለም የሚዋጋው ነገር ነው ይሄ። መቆም አለበት። ድሆች የሚበሉት ባጡባት ሃገር ብዙ ገንዘብ እያፈሰሱ ጉቦ እየሰጡ ውጭ ያለውን ተቃዋሚ ማጥቃት  ድርጅቶች እንዳይንቀሳቀሱ ማድረግና ከተቀናቃኝ ነፃ የመሆን ዝንባሌ አደገኛ አደገኛ ነው። በመሆኑም በርግጥ ጥልቅ ተሃድሶ ከተደረገ መንግስት ተቃዋሚውን ማጥቃቱን ማቆም አለበት። እንደ ባላንጣ ማየቱን ለማቆም መውጣት ይጠይቃል ጥልቅ ተሃድሶ። ሃቀኛ የፓርቲ አባላት ይህንን ተቃውመው መውጣት ከቻሉ ነው በጥልቅ ታደስን የሚባለው። በሌላ በኩል ደግሞ ህዝብ መስማት ያንገሸገሸውን የመንግስት ፕሮፓጋንዳ መለወጥ ይጠይቃል ጥልቅ ተሃድሶ።  ሃገራችን በፈጣን እድገት መመዘኛ ከአፍሪካ አንደኛ ወጣች የሚለውን ዜና ሲሰሙ አንዳንዶች  ደማቸው ይፈላል።  አንዳንዶቹ ደግሞ መቀለጃ ያደርጉታል። እውን እነዚህ ወገኖች የሃገራቸውን የራሳቸውን እድገት ማየት ጠልተው ነውን? አይደለም። መንግስት በስልጣን ለመቆየት የሚረዳኝ ፕሮፓጋንዳ ነው ብሎ እንደሚያምን ስለገባቸውና  በተግባር የህዝቡን ህይወት ኑሮውን ስለሚያውቁት ነው። መንግስት እድሜ ይቀጥልልኛል ብሎ የሚያደርገው ፕሮፓጋንዳ ከህዝብ እያቆራረጠው ነው። በውነት በአእምሮ መታደስ ካለ ፕሮፓጋንዳውን በተቃዋሚ ላይ ያለውን ዘመቻ መለወጥ ይጠይቃል። ይህን የፕሮፓጋንዳ ባህል መለወጥ ያስፈልጋል።

  1. መተማመንን ለመገንባት መውጣት

ከፍ ሲል አንድ ሁለት እያልኩ ያነሳኋቸው ጉዳዮች በጣም የተለያዩ አይደሉም። ግንኙነት አላቸው። ነገር ግን ትኩረት የሚሹ ስለመሰለኝ ነው። በመንግስትና በህዝብ መሃል መተማመንን የሚያመጡ መስመሮች በኢትዮጵያ ውስጥ ተቆርጠዋል። ገዢው ፓርቲ  በግምጃ ቤቱ መሳሪያ ስለሞላ አላሳሰበውም እንጂ ቀጥታ መተማመን ትንኗል ወይም ( vertical trust evaporated in Ethiopia  ) ይሄ ጉዳይ ራእይ ላለው ድርጅት የሚያሰጋ ነው። በተከታታይ ዓመት የሚወጡ የትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ጥናቶችን ብናይ ቀጥታ መታመን ከሚገባው በላይ ወርዷል።  አንድ ጊዜ ባየሁት ጥናት ላይ ህዝቡ ከፌደራል መንግስት ይልቅ የምርጫ ሂደትን የበለጠ አያምንም። ይህ ማለት ከራሱ ከኢህአዴግም በላይ ምርጫ ቦርድ አይታመንም ማለት ነው። ጥልቅ ተሃድሶ ማለት ተራውን ካድሬ እንትና ቤት ገብተህ ነበር፣ ከተቃዋሚ መሪ ከአቶ እከሌ ጋር ያለህ ግንኙነት ምንድን ነው? አውጣ…… ከማለት ይልቅ ተቋማቱ ህዝባዊ አመኔታ ጨርሶ የላቸውም እንዴት አድርገን ፈጠርናቸው?  እንዴት አድርገን ነፃ እናውጣቸው? ብሎ መወሰን ነው ጥልቅ ተሃድሶ ማለት።  መውጣት ማለት የፍርድ ቤቱን ልጓም እንልቀቀው፣ የመጣው ይምጣ ብሎ መወሰን ነው። ጥልቅ ተሃድሶ ይህንን ያመጣል። ከዚህ ውጭ ጥልቅ ተሃድሶ ጥልቅ ለውጦችን ካላመጣ ተሃድሶ የሚባለው ነገር ቀድሞ የተሰጠውን ስም ይይዛል።

  1. የታሰሩ ፓለቲከኞችን ጋዜጠኞችን ለመልቀቅ መውጣት የሲቪክ ማህበራትን መልሶ ማቋቋም።

አንዱ ከጥልቅ ተሃድሶ የሚጠበቀው ነገር እያደር እየኮሰሰ የመጣውን የሲቪክ ማህበራት ጉዳይ ማንሳት ነው። የምር ጥልቅ ተሃድሶ ከመጣ የተዘጉ የሲቪክ ማህበራት እንደገና ስራ ይጀምሩ ዘንድ ማድረግ የሃቀኛ ተሃድሶ ውጤት ነው።  የተዘጉ ጋዜጦች ይጀምሩ ዘንድ ጥሪ ማድረግ፣ ሌላው ቀርቶ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከብዙ ዓመታት በፊት የተባረሩ ምሁራንን እንዲመለሱ መጋበዝ በርግጥ ጥልቀት ያለው ተሃድሶን ያሳያል። ተዘልለው ለሚኖሩ ጋዜጠኞች ዋስትና መስጠትና ወደ ሃገራቸው ገብተው እንዲሰሩ ማድረግ የሃቀኛ የጥልቅ ተሃድሶ ውጤት ነው። የፌደራል ፓሊስ የሰባበረውን የድሆች ሳተላይት ዲሽ መካስ ነው ጥልቅ ተሃድሶ። የተዘጉ የሲቪክ ማህበራት እንዲጀምሩ ማድረግ የተሃድሶ መገለጫ ነው። በአጠቃላይ ጥልቅ ተሃድሶ ለሽግግር ለለውጥ ብቁ ሆኖ መውጣትን የሚያሳይ ነው። በቅርቡ የተነሳውን ህዝባዊ ጥያቄ ለመፍታት መቁረጥ ነው ጥልቅ ተሃድሶ።

ማጠቃለያና ተቃዋሚ ፓርቲዎችን በሚመለከት

ይህን ፅሁፍ ሳዝጋጅ ወደ 22 ፓርቲዎች ከመንግስት ጋር ድርድር ሊያደርጉ እንደሆነ ዜና ይሰማል። ነገር ግን ሃቀኛና ችግር ፈቺ የሚሆን ውይይት ይመጣ ዘንድ ሁሉን አቀፍ ውይይት ለማድረግ መንግስት መቁረጥ መውጣት አለበት። በአንፃሩ ተቃዋሚ ፓርቲዎችም የህዝቡን እውነተኛ ፍላጎት በሃቀኝነት ማንፀባረቅ አለባቸው። ከህዝብ ፍላጎት የወጣ ድርድር ማድረግ አይገባም። ህዝቡ የሥርዓት ለውጥ ይመጣ ዘንድ በሃይል መፈለጉ በነዚህ ተቃዋሚዎች አማካኝነት በመድረክ ሊገለፅለት ይገባል።በህዝብ መሰረታዊ ጥያቄዎች ዙሪያ ማመቻመች ትዝብት ላይ ይጥላል ብቻ ሳይሆን ታሪካዊ ስህተትም ይፈጠራል። በድፍረትና በሃቀኝነት ሃገሪቱ ወደ ምርጫ እንድትገባ፣ ብሄራዊ እርቅ ኮሚሽን እንዲቋቋም መታገል ይጠበቅባቸዋል። ሃገሪቱን ከጥፋት የሚያድናትና መረጋጋትን የሚያመጣው የሽግግር ጊዜ ከተመቻቸ ነው። ብሄራዊ እርቅ ከመጣ ነው።  መንግስትን በርግጥ ጥልቅ ተሃድሶ አድርገህ ከሆነ የጥልቅ ተሃድሶ ውጤት መውጣት ነውና ውጣ! ማለት ይጠበቅባቸዋል ፓርቲዎች። መንግስት  ይህን ድርድር በሃገሪቱ የተነሳውን ተቃውሞ ለማቀዝቀዝ ወይም የዓለም አቀፉን ማህበረሰብ የብሄራዊ መግባባት ግፊት ለማስቀየስ ሊጠቀምበት አይገባም። የኢትዮጵያ ህዝብም የሚፈልገው ለውጥ እስኪመጣ ድረስ ስልቶችን እየቀያየረ መታገል አለበት።

እግዚአብሔር ኢትዮጵያን ይባርክ

ገለታው ዘለቀ

 

“ኢህአዴግ የሚባል ውህድ ፓርቲ” የለም

ሰማያዊ ፓርቲ “ኢህአዴግ” በሚል ስም የተመዘገቡ ሁሉም ዕጩዎች እንዲሰረዙ ጠየቀ

ሰማያዊ ፓርቲ “ኢህአዴግ” የሚል ውህድ ፓርቲ እንዳለ ተደርጎ በህግ ጥሰት በስሙ የተመዘገቡ ሁሉም ዕጩዎች እንዲሰረዙ ምርጫ ቦርድን ጠየቀ፡፡ ፓርቲው ዛሬ የካቲት 30/2007 ዓ.ም ለምርጫ ቦርድ በላከው ደብዳቤ የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምግዝባ አዋጅ ‹‹’ግንባር’ ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተናጠል ህጋዊ ህልውናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጋራ የሆነ ስያሜ፣ የፖለቲካ ፕሮግራምና መተዳደሪያ ደንብ ኖሯቸው ለመንቀሳቀስ ሲወስኑ የሚደራጅ አካል ነው፡፡›› እንደሚል ገልፆ፣ ግንባር የሆነው ኢህአዴግ እንደ ውህድ ፓርቲ ተቆጥሮ በስሙ ዕጩዎች መመዝገባቸው ህገ ወጥ ነው ብሏል፡፡

ፓርቲው በላከው ደብዳቤ “በአዋጁ እንደተደነገገውም ኢህአዴግ አራት ህልውና ያላቸው ፖለቲካ ፓርቲዎች በጋራ የመሰረቱት ግንባር እንጂ ፓርቲ አይደለም፡፡ ኢህአዴግ አባል የለውም፡፡ በእርሱ ስም ግለሰብ ዕጩዎች ሊወዳደሩም ሆነ ሊመረጡም አይችሉም” ሲል በኢህአዴግ ስም ዕጩዎች መመዝገባቸውን ህገ ወጥ ነው ብሏል፡፡

ፓርቲው አክሎም “የግንባሩ ዕጩዎች በሁሉም የአዲስ አበባ ምርጫ ክልሎች የየትኛው አባል ፓርቲን መወከላቸው ሳይገለፅ ‹ኢህአዴግ› ብቻ እየተባሉ ተመዝግበዋል፡፡ እነዚህ ዕጩዎች ‹የህወሓት፣ ብአዴን፣ ደኢህዴን እና ኦህዴድ› አባላትና በተጨባጭም የእነዚህ አራት ፓርቲዎች አባላትና አመራሮች መሆናቸው እየታወቀ በተጠቀሱት ቦታዎች ላይ በአሳሳች ሁኔታ ‹ኢህአዴግ› በሚባል የአንድ ውህድ ፓርቲ ዕጩ መስለው ቀርበዋል” ብሏል፡፡ ይህም ምርጫ ቦርድ በተለያዩ ቦታዎች ላይ ህግን ያልተከተለ፣ ወጥነት የሚጎድለውና ህብረተሰቡንም ግራ የሚያጋባ እንዲሁም ለኢህአዴግ ያደላ አሰራርን እየተገበረ እንደሚገኝ እንደሚያመለክት ገልጾአል፡፡

“ምርጫውን ያስፈፅማል ተብሎ የሚጠበቀው ምርጫ ቦርድ ይህን የመሰለ ጉልህ ስህተት ሲፈፀም በቸልታ እያለፈ ህገ ወጥነትን እየተባበረ እና እያበረታታ ነው” ያለው ሰማያዊ ፓርቲ ኢህአዴግ የሚባል ግለሰብ አባላት ያሉት ፓርቲ ሳይኖር በስሙ የተመዘገቡት ዕጩዎች በአስቸኳይ ከዕጩነታቸው እንዲሰረዙና ጉዳዩም ለህዝብ ይፋ እንዲሆን ሲል ምርጫ ቦርድን አሳስቧል፡፡

የኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች እንወክላቸዋለን በሚሉት አራቱም ክልሎች ዕጩዎችን በኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች ስም “ህወሓት-ኢህአዴግ”፣ “ብአዴን-ኢህአዴግ”፣ “ኦህዴድ-ኢህአዴግ” እና “ደኢህዴን-ኢህአዴግ” በሚል ያስመዘገቡ ሲሆን አዲስ አበባና በሌሎች አካባቢዎች “ኢህአዴግ” በሚል እንዲመዘገቡ ተደርጓል፡፡ (ነገረ ኢትዮጵያ ሪፖርተር)

'"ኢህአዴግ የሚባል ውህድ ፓርቲ" የለም
ሰማያዊ ፓርቲ “ኢህአዴግ” በሚል ስም የተመዘገቡ ሁሉም ዕጩዎች እንዲሰረዙ ጠየቀ
http://www.goolgule.com/there-is-no-party-called-eprdf/

ሰማያዊ ፓርቲ “ኢህአዴግ” የሚል ውህድ ፓርቲ እንዳለ ተደርጎ በህግ ጥሰት በስሙ የተመዘገቡ ሁሉም ዕጩዎች እንዲሰረዙ ምርጫ ቦርድን ጠየቀ፡፡ ፓርቲው ዛሬ የካቲት 30/2007 ዓ.ም ለምርጫ ቦርድ በላከው ደብዳቤ የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምግዝባ አዋጅ ‹‹’ግንባር’ ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተናጠል ህጋዊ ህልውናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጋራ የሆነ ስያሜ፣ የፖለቲካ ፕሮግራምና መተዳደሪያ ደንብ ኖሯቸው ለመንቀሳቀስ ሲወስኑ የሚደራጅ አካል ነው፡፡›› እንደሚል ገልፆ፣ ግንባር የሆነው ኢህአዴግ እንደ ውህድ ፓርቲ ተቆጥሮ በስሙ ዕጩዎች መመዝገባቸው ህገ ወጥ ነው ብሏል፡፡

ፓርቲው በላከው ደብዳቤ “በአዋጁ እንደተደነገገውም ኢህአዴግ አራት ህልውና ያላቸው ፖለቲካ ፓርቲዎች በጋራ የመሰረቱት ግንባር እንጂ ፓርቲ አይደለም፡፡ ኢህአዴግ አባል የለውም፡፡ በእርሱ ስም ግለሰብ ዕጩዎች ሊወዳደሩም ሆነ ሊመረጡም አይችሉም” ሲል በኢህአዴግ ስም ዕጩዎች መመዝገባቸውን ህገ ወጥ ነው ብሏል፡፡

ፓርቲው አክሎም “የግንባሩ ዕጩዎች በሁሉም የአዲስ አበባ ምርጫ ክልሎች የየትኛው አባል ፓርቲን መወከላቸው ሳይገለፅ ‹ኢህአዴግ› ብቻ እየተባሉ ተመዝግበዋል፡፡ እነዚህ ዕጩዎች ‹የህወሓት፣ ብአዴን፣ ደኢህዴን እና ኦህዴድ› አባላትና በተጨባጭም የእነዚህ አራት ፓርቲዎች አባላትና አመራሮች መሆናቸው እየታወቀ በተጠቀሱት ቦታዎች ላይ በአሳሳች ሁኔታ ‹ኢህአዴግ› በሚባል የአንድ ውህድ ፓርቲ ዕጩ መስለው ቀርበዋል” ብሏል፡፡ ይህም ምርጫ ቦርድ በተለያዩ ቦታዎች ላይ ህግን ያልተከተለ፣ ወጥነት የሚጎድለውና ህብረተሰቡንም ግራ የሚያጋባ እንዲሁም ለኢህአዴግ ያደላ አሰራርን እየተገበረ እንደሚገኝ እንደሚያመለክት ገልጾአል፡፡

“ምርጫውን ያስፈፅማል ተብሎ የሚጠበቀው ምርጫ ቦርድ ይህን የመሰለ ጉልህ ስህተት ሲፈፀም በቸልታ እያለፈ ህገ ወጥነትን እየተባበረ እና እያበረታታ ነው” ያለው ሰማያዊ ፓርቲ ኢህአዴግ የሚባል ግለሰብ አባላት ያሉት ፓርቲ ሳይኖር በስሙ የተመዘገቡት ዕጩዎች በአስቸኳይ ከዕጩነታቸው እንዲሰረዙና ጉዳዩም ለህዝብ ይፋ እንዲሆን ሲል ምርጫ ቦርድን አሳስቧል፡፡

የኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች እንወክላቸዋለን በሚሉት አራቱም ክልሎች ዕጩዎችን በኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች ስም “ህወሓት-ኢህአዴግ”፣ “ብአዴን-ኢህአዴግ”፣ “ኦህዴድ-ኢህአዴግ” እና “ደኢህዴን-ኢህአዴግ” በሚል ያስመዘገቡ ሲሆን አዲስ አበባና በሌሎች አካባቢዎች “ኢህአዴግ” በሚል እንዲመዘገቡ ተደርጓል፡፡ (ነገረ ኢትዮጵያ ሪፖርተር)'